ەلىمىزدىڭ بۇدان بىلايعى دامۋى تەك قانا عىلىمنىڭ دەڭگەيىمەن ولشەنەدى. قوعامدىق ءومىردىڭ ءتۇرلى سالاسىن قامتىعان ەلباسى جولداۋىندا عىلىم, ءبىلىم جانە جاستار ماسەلەسى ەرەكشە ورىنعا قويىلعان.
بۇگىندە وتاندىق عىلىم دەڭگەيى قانداي؟ ەلىمىز دىتتەگەن مەجە بيىگىنەن كورىنە الا ما؟
ارينە, اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتۋگە بولمايدى. وتاندىق عىلىم مەكتەبى قازىردىڭ وزىندە وڭ ناتيجەلەرىن بەرە باستادى. قاي جاعىنان العاندا دا ءبىزدىڭ عالىمدار وتاندىق ەكونوميكانى وزىق تەحنولوگيامەن بايىتۋدىڭ تىرەگى بولارى ءسوزسىز.
ءبىز وسى ۋاقىتقا دەيىن ومىرلىك قاجەتتى ءۇش تىرەۋدىڭ باسىن بىرىكتىرە الماي جۇردىك. ءبىلىم – عىلىم – ءوندىرىس ۇشتىگىنىڭ باسىن قوساتىن ناقتى زاڭ قابىلدانىپ, بۇل كۇندەرى ناتيجەلى جۇمىس ىستەپ جاتىر. ءوندىرىستى دامىتۋشى عىلىمدى ينۆەستيتسيالاۋدىڭ حالىقارالىق قالىپتاعى جۇيەسى ەندى ءبىزدىڭ ەل ومىرىنە دە ەنە باستادى. بۇعان دەيىن عىلىم «قاراجاتتان شولىركەسە», عالىم اشقان جاڭالىق وندىرىسكە جولداما الا الماسا, ەندى ونداي توقىراۋ بولمايتىن بولدى. عىلىمدى ينۆەستيتسيالاۋدىڭ بىرنەشە ارناسى جۇمىس ىستەي باستادى. ماسەلەن عىلىمي-زەرتتەۋلەر ءۇشىن ارنايى مەملەكەتتىك ماقساتتى گرانتتار ءبولۋ, مەملەكەتتىك تاپسىرىس بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ, عىلىمعا بولىنەتىن قارجىنى عالىمداردىڭ ءوز ەكشەۋىنەن وتكىزە وتىرىپ ءبولۋ, اقىر اياعىندا جەكەنىڭ كاپيتالىن ينۆەستيتسيا رەتىندە تارتۋ ارنالارى پايدا بولدى. اشىلعان جاڭالىقتى وندىرىسكە ەنگىزۋ ءىسى جەڭىلدەي ءتۇستى. قازىر ۇكىمەت دەڭگەيىندە جوعارى عىلىمي-تەحنولوگيالىق كەڭەس جۇمىس ىستەيدى. بۇل كەڭەس سالالىق عىلىمي كەڭەستەردىڭ ۇسىنىستارىن ەكشەۋدەن وتكىزەدى. سايىپ كەلگەندە, ءبارىنىڭ دە مۇددەسى عىلىمدى ينۆەستيتسيالاۋ, جاڭالىقتى وندىرىسكە كىدىرىسسىز ەنگىزۋ جۇمىسىن جۇيەگە تۇسىرگەن, جەمىستى ەتەتىن ءبىر جاڭا ارنا بولعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى قويىپ وتىرعان تالاپقا سايكەس, ماحامبەت وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردى جۇرگىزىپ, ەلىمىزدىڭ يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ۇلەس قوسىپ كەلەدى.
بۇگىندە عىلىمنىڭ يندۋستريالدى-يننوۆاتسيالىق دامۋىنا بايلانىستى زەرتتەۋلەردى كوممەرتسيالاندىرۋ – كۇن تارتىبىندە تۇرعان كۇردەلى ماسەلە. ويتكەنى الەمدىك دەڭگەيدەگى زەرتتەۋلەر مەن الەمدىك عىلىم قازاقستانعا كەلۋى ءۇشىن بىزگە قايتسەك تە عىلىمي ىزدەنىستەردى كوممەرتسيالاۋ تاجىريبەسى مەن تەتىگىن مەڭگەرۋگە تۋرا كەلەدى. 2018 جىلى ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەرىن كەلىسىم شارتتار اياسىندا جانە مەملەكەتتىك قاراجات ەسەبىنەن قارجىلاندىردى.
عالىمداردىڭ قارجىلاندىرىلعان عىلىمي جوبالارعا قاتىسۋ كورسەتكىشىن ارتتىرۋ ماقساتىندا دا بىرقاتار جۇمىس جۇرگىزدىك. ماسەلەن, بيىلعى وقۋ جىلى ەكى زەرتحانا قۇرىلدى. ىرگەلى جانە قولدانبالى زەرتتەۋلەردى دامىتۋ باعىتىندا ۋنيۆەرسيتەت گرانتى تاعايىندالدى. ەلباسىمىز ن.ءا.نازارباەۆتىڭ: «قازىر... عىلىم مەن يننوۆاتسيانىڭ كۇنى تۋعان زامان. ەرىنبەي ەڭبەك ەتكەن, تالماي عىلىم ىزدەگەن ادام وزادى» دەگەن ءسوزى ستۋدەنتتەر مەن وقىتۋشىلاردان عىلىمي ىزدەنىس پەن كاسىبي شەبەرلىكتى, بىلىكتىلىكتى تالاپ ەتەدى.
ۋنيۆەرسيتەت بۇگىنگى تاڭدا الىس-جاقىن شەتەل جوعارى وقۋ ورىندارىمەن حالىقارالىق بايلانىس ۇيىمداستىرىپ كەلەدى. ناتيجەسىندە تاياۋ جانە الىس شەتەلدىڭ 100-دەن اسا جوعارى وقۋ ورنىمەن كەلىسىمشارت جاساعان. عىلىمي-زەرتتەۋ كونسورتسيۋمدارى مەن كەلىسىمدەرى اياسىندا رەسەي فەدەراتسياسى جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ, عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ جانە عىلىمي بىرلەستىكتەرىنىڭ عالىمدارىمەن بىرلەسكەن عىلىمي زەرتتەۋلەر جۇرگىزىلۋدە. سونداي-اق وتاندىق زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ عىلىمي جاڭالىقتارىن الەمگە تانىتۋ ءۇشىن ماحامبەت وتەمىسوۆ اتىنداعى بقمۋ حابارشىسىن جوعارى رەيتينگكە يە عىلىمي باسىلىمدار قاتارىنا قوسۋ بويىنشا جۇمىس قولعا الىندى.
ەلباسى العا قويعان باستى مىندەتتىڭ ءبىرى –قازىرگى جانە كەلەشەكتەگى نارىقتا سۇرانىسىنا ساي مامان دايارلاۋ. پرەزيدەنت بىزگە قازاقستاننىڭ بىلىكتى ماماندارى الەمنىڭ ءاربىر تۇكپىرىندە سۇرانىسقا يە بولۋ قاجەت دەگەن تالاپ قويىپ وتىر. قازىر ءبىزدىڭ تاراپىمىزدان وسى باعىتتا ناقتى قادامدار جاسالۋدا. بۇگىنگى ۋنيۆەرسيتەت تۇلەگى – وزات, جوعارى بىلىكتى جانە ءوز سالاسى بويىنشا جەتىك ءبىلىمدى يگەرگەن, الەمنىڭ كەز-كەلگەن ەلىندە سۇرانىسقا يە بولاتىنداي, باسەكەگە قابىلەتتى مامان بولۋى قاجەت. جوعارى ءبىلىم بەرۋ ورىندارى ديپلوم بەرۋمەن شەكتەلمەي, سول ديپلوم يەسى جۇمىسپەن قامتىلعان جاعدايدا عانا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ جۇمىسى باعالانادى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارنالعان وسى جىلداعى ەكىنشى جولداۋىن ۇجىمىمىزدا تىڭداپ, جان-جاقتى تالقىلادىق. الدىمىزعا ناقتى مىندەت قويدىق. قىرۋار ءىستى قولعا العان ەلباسى ءاربىر مەملەكەتتىك قىزمەتكەردەن ءوز جاۋاپكەرشىلىگىنە دۇرىس قاراۋدى تالاپ ەتەدى. بۇل ءبىزدىڭ ۇجىمنىڭ دا جۇمىس بارىسىندا ەستە ساقتايتىن ەڭ باستى قاعيداسى. سودان بولسا كەرەك, توقسان جىلعا تاياۋ تاريحى بار ماحامبەت وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى, پروفەسسورلار قۇرامى ستۋدەنتتەرگە ءبىلىم بەرۋدى زامانا تالابىنا ساي جۇرگىزىپ كەلەدى. ويتكەنى تاۋەلسىز مەملەكەتىمىز قازاقستاندىقتاردىڭ جان-جاقتى دامۋى ءۇشىن الەمنىڭ بارلىق تۇسىنا جول اشىپ بەردى. ەندى سول مۇمكىندىكتى ەڭ اۋەلى ءوزىمىزدىڭ جەكە باسىمىزدىڭ دامۋى ءۇشىن پايدالانساق, مۇنىڭ ءوزى جالپىۇلتتىق دامۋعا قوسقان ۇلەسىمىز بولار ەدى.
نۇرلان سەرعاليەۆ,
ماحامبەت وتەمىسوۆ اتىنداعى بقمۋ رەكتورى,
بيولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, قاۋىمداستىرىلعان پروفەسسور,
باتىس قازاقستان وبلىسى